مرحوم شيخ مفيد رحمه الله در مقنعه « 1 » و سلّار رحمه الله در مراسم « 2 » گفته‌اند : حدّاقل سى تازيانه ، حدّ اكثر هشتاد تازيانه است ؛ يعنى مقدار تعزير نبايد از سى تازيانه كمتر و از هشتاد تازيانه تجاوز كند . انتخاب عددى بين دو عدد با حاكم است . شيخ طوسى رحمه الله در نهايه « 3 » و ابن ادريس رحمه الله در سرائر « 4 » گفته‌اند : حدّاقل تعزير سى تازيانه و حدّاكثر آن نود و نه تازيانه است . صاحب جواهر رحمه الله از شيخ طوسى رحمه الله نقل مىكند : « من ثلاثين إلى سبعة وتسعين » از سى تا نود و هفت تازيانه به او مىزنند ؛ كه با قول قبل ، دو تازيانه تفاوت دارد ؛ و احتمال دارد « تسعة » بوده كه اشتباهاً « سبعة » خوانده و نوشته شده است . « 5 » مرحوم شيخ صدوق در كتاب مقنع « 6 » فرموده : « يحدّ » ؛ يعنى بايد حدّ بخورد ، ولى مقدار و عددى را معيّن نكرده است . اساس اين اقوال ، رواياتى است كه در اين باب به صورت متعدّد مطرح شده ، ولى واقع مطلب اين است كه يك روايت از يك راوى بوده ؛ منتها با تعابير مختلف ذكر شده است . محمّد بن الحسن بإسناده عن الحسين بن سعيد ، عن ابن أبي عمير ، عن ابن سنان يعنى عبداللَّه و غيره ، عن أبي عبداللَّه عليه السلام في امرأة افتضّت جارية بيدها ، قال : عليها المهر ، وتضرب الحدّ . « 7 » فقه الحديث : در اين صحيحه ، عبداللَّه بن سنان ثقه و غير او ، از امام صادق عليه السلام نقل مىكنند كه آن حضرت فرمود : زنى ، جاريه‌اى را با دستش افتضاض كرد ؛ حكمش چيست ؟ امام عليه السلام فرمود : بايد مهر را بپردازد و به او حدّ زده شود . شايد به ذهن آيد كه مراد از جاريه ، كنيز است ؛ در حالى كه جاريه به معناى مطلق زن

--> ( 1 ) . المقنعة ، ص 785 . ( 2 ) . المراسم ، ص 257 . ( 3 ) . النهاية في مجرد الفقه والفتوى ، ص 699 . ( 4 ) . السرائر ، ج 3 ، ص 449 . ( 5 ) . جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 371 . ( 6 ) . المقنع ، ص 432 . ( 7 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 409 ، باب 39 از ابواب حدّ زنا ، ح 1 .